اگر شعارى كه در سيره مشاهده مىشود ، به مناسبت وقوع حادثه‌اى وفرضا در همان زمان وقوع حادثه سروده شده باشد ، واز اين جهت در اصالت آن نتوان ترديد كرد ، فقط مؤيد وقوع حادثه است وبس ، وتأثيرى در صحت وعدم صحت وقايع ديگر ندارد . 5 - بيانات وتفصيلاتى كه در كتاب‌هاى تفسير دربارهء وقايع زمان پيغمبر أكرم صلعم آمده متكى است به اشاراتى كه در اين باره در بعضي از آيات قرآن مجيد وجود دارد ، مانند آيات 142 تا 150 از سورهء بقره كه دربارهء صرف قبله نازل شده است . دربارهء اين موضوع دو روايت مختلف وارد شده : يكى مبتنى بر اين كه در ميان دو نماز ، وديگرى مبتنى بر اين كه در شب ، پيغمبر أكرم به صرف قبيله مأمور شده است . ابن إسحاق ، بدون استناد به آيات مزبور ، تاريخ اين واقعه را با قيد « يقال » در ماه شعبان ، وهجده ماه پس از هجرت ، تعيين كرده است « 1 » . ولى در ضمن مطالبى كه در سيره آمده به آيات بسيارى استناد واستشهاد جسته است « 2 » . براي آن كه كيفيت كار محمد بن إسحاق در استشهاد به آيات قرآن مجيد معلوم شود ، مطالبى را كه أو دربارهء جنگ أحد آورده ودر ضمن آن آيات چندى را دربارهء گفته‌هاى خود ذكر كرده است ، در اينجا تشريح مىكنيم . در آغاز صفحهء 64 ، از ج 3 ، ذكر حديث أحد ومنابع روايى آن آمده « 3 » . از صفحهء 64 - 112 گزارش‌ها وحكايات اصلى وفرعى واقعهء أحد كه بر أساس مواد اصلى مربوط به مجموع مغازى ( در شمارهء 1 توصيف شد ) تنظيم شده ، آمده است . در ضمن همين گزارش‌ها وحكايات اشعارى نيز درج شده است ( از ص 79 - 98 ) . از صفحهء 112 تا 128 همان مجلد سوم ، ابن إسحاق آيات 121 تا 179 سورهء آل عمران را يك به يك با ذكر شأن نزول وبيان آن‌ها دربارهء جنگ أحد آورده است « 4 » . از صفحهء 129 تا 135 همين مجلد ، مربوط است به أسامي مهاجران وأنصار وكفار قريش كه در جنگ أحد به قتل آمده‌اند « 5 » ، وصفحات 136 تا 178 شامل اشعار مربوط به جنگ أحد است « 6 » .

--> ( 1 ) . - متن عربى ، ج 2 ، ص 257 ؛ وسيرت رسول اللّه ، ص 506 ، كه فاقد تاريخ است ؛ وخلاصهء حاضر ، ص 99 . ( 2 ) . در سيرت رسول اللّه ، ص 1140 ، فهرست تمام آياتي كه در ترجمهء فارسي وارد شده آمده است ؛ ودر اين خلاصه فهرست تمامى آيات كه در خلاصه ذكر شده با ترجمه آمده است . ( 3 ) . واقعهء أحد در سيرة النبوية ، چاپ مصر ، در مجلد 3 آمده وما به صفحات آن ارجاع مىدهيم . در چاپ ووستنفلد هم اين واقعه در صفحات 555 - 638 آمده است ؛ ودر سيرت رسول اللّه فارسي هم ، در صفحات 645 - 702 درج شده است ؛ ودر خلاصهء حاضر ، از ص 116 - 124 . ( 4 ) . - سيرت رسول اللّه ، ص 694 ، راجع به آيات سورهء آل عمران . ( 5 ) . در سيرت رسول اللّه ، ص 698 ، شمار شهداى مهاجرين وأنصار آمده است ؛ ودر خلاصهء حاضر ، در ص 58 ، به آن اشاره شده . ( 6 ) . در سيرت رسول اللّه ، از ص 698 - 702 ، دو قصيدة از آن اشعار آمده است .